Home » Antimicrobiële resistentie » Diagnostiek bepalend voor juiste inzet van antibioticum
Sponsored

Soms is er geen tijd te verliezen en wordt een antibioticum ingezet zonder accurate diagnostiek. “Dat kan ertoe leiden dat zodra de diagnostiek er is de therapie moet worden gewijzigd”, vertelt dr. Wil Goessens, moleculair bioloog bij het Erasmus MC.

Waarom is het zo belangrijk om te weten welk antibioticum je moet inzetten? 

“Als een patiënt verdacht wordt van het hebben van een infectie wil je deze zo goed en zo verantwoord mogelijk behandelen. Dat kan alleen door precies te weten om welke ziekteverwekker het gaat en voor welk antibioticum deze ziekteverwekker het meest gevoelig is. Dan kun je direct het juiste middel inzetten en voorkom je overbehandelen.” 

Hoe wordt er bepaald om welk organisme het gaat? 

“De klassieke microbiologie werkt in opeenvolgende stappen. Als het materiaal binnenkomt wordt het op media gezet. De volgende dag kun je dan zien of er wel of niet bacteriën groeien. Vervolgens wordt de identificatie en de gevoeligheid van het organisme bepaald.” 

Hoeveel tijd is er nodig voor die diagnostiek? 

“Wij maken gebruik van de natuurlijke deling van de bacterie voor het uitvoeren van de gevoeligheidsbepaling. Dat proces heeft 16 tot 18 uur nodig. Doordat al deze stappen afzonderlijk en opeenvolgend worden ingezet, ben je voordat je de juiste diagnose kunt stellen, 48 tot 72 uur verder.” 

Is dat snel genoeg? 

“Niet altijd. Stel je hebt een patiënt met een bacteriëmie op de intensive care dan kun je het als arts je niet veroorloven twee tot drie dagen te wachten. In die gevallen zal de behandelend arts besluiten een breedspectrum antibioticum of een combinatie van antibiotica in te zetten. Tegelijkertijd gaat het microbiologisch laboratorium aan het werk. Als blijkt dat de behandeling niet of onvoldoende goed aanslaat, kan er gekozen worden voor een ander antibioticum.” 

Waar valt nog winst te behalen? 

“Vaak weet een behandelaar niet of een infectie wordt veroorzaakt door een virus of door een bacterie. Die kennis is heel belangrijk. Een bacterie kun je behandelen met antibiotica, een virus niet.” 

Zijn er nog andere verbeterpunten? 

“In plaats van “met man en macht” de gevoeligheid voor een antibioticum vast te stellen, kun je ook bepalen of het organisme al of niet resistent is voor een bepaald middel. De daarvoor gebruikte technieken maken geen gebruik van de natuurlijke deling van de bacterie en leiden daardoor tot een sneller resultaat. Het enige nadeel dat ik zie, is dat wij op dit moment nog niet in staat zijn om met die technieken alle varianten in mechanismen van resistentie op te sporen. Nu is het nog beperkt tot de meest voorkomende en de meest makkelijk te detecteren mechanismen. Als je dat uitbreidt, kan die techniek goed inpasbaar zijn. We zijn dan wél in staat om te zien welke mechanismen van resistentie het micro-organisme bij zich draagt. Daarna kun je alsnog de klassieke techniek inzetten. Voordeel is dat je, als het raak is, sneller de therapie kunt aanpassen.” 

In hoeverre draagt snelle diagnostiek bij aan meer verantwoord antibioticagebruik en betere patiëntzorg? 

“Alles staat of valt met accurate en snelle diagnostiek. Hoe eerder je weet welk antibioticum je kunt inzetten des te eerder de patiënt zal herstellen. Dat beperkt de ligduur. Bovendien beperk je door het juiste middel in de juiste dosis te geven het risico op het ontwikkelen van antibioticaresistentie. In Nederland zijn wij al heel ver als het gaat om correct en verantwoord antibioticagebruik.”  

Next article