Home » Dermatologie » Dit kan zonschade doen
Sponsored

Het is goed mogelijk dat je nog nooit hebt gehoord van actinische keratose. Lees dan vooral verder. Dit voorstadium van huidkanker kan namelijk ontaarden in huidkanker, vertelt dermatoloog Eugene de Zwart-Storm.

Portret Eugene de Zwart-Storm

Eugene de Zwart-Storm

Dermatoloog

Wat is actinische keratose precies?

“Een aandoening die we ook wel zonschade noemen. Het is normaal dat de toplaag van de huid zichzelf om de 30 dagen vernieuwt, door celdeling. Regelmatige blootstelling aan uv-licht door de jaren heen kan een afwijking in de genen veroorzaken. Hierdoor gaan de cellen in die bovenste laag, de dekcellen, zich te snel delen en verhoornen; ze worden hard. Dat is meestal te zien aan een plekje dat eerst schilfert, eraf valt en opnieuw schilfert. In een verder stadium zorgt de celdeling voor een abnormale verhoorning van de huid; deze wordt op één of meerdere plekjes ruwer en harder. Op het voorhoofd bijvoorbeeld, de randen van de oren, de schedel en de handruggen.”

Wie krijgt het?

“Vaak zijn mensen met een lichte huid gevoelig voor zonschade. De ziekte wordt veelal vastgesteld op middelbare leeftijd nadat iemand jarenlang onbeschermd is blootgesteld aan zonlicht en de zonschade zich heeft opgestapeld. De cijfers die ik tegenkom lopen uiteen, van elf tot wel 60% van de mensen boven de 40 die actinische keratose zouden hebben. Het aantal stijgt.”

Kunt u iets zeggen over de ernst?

“Van actinische keratose ervaar je meestal niet direct en ook niet altijd klachten. Sommigen ervaren dit als een cosmetisch probleem; denk bijvoorbeeld aan plekjes in het gezicht, wat ook zonder verdere klachten een reden kan zijn voor behandeling. Je moet het sowieso altijd goed in de gaten houden. Doet een verhoornd plekje pijn als je erop drukt, dan duidt dit er vaak op dat de actinische keratose ook naar binnen groeit en kan er sprake zijn van een plaveiselcelcarcinoom. Dit is een vorm van huidkanker. Tussen de 0,025% en 16% van de actinische keratosen ontwikkelt zich per jaar tot een plaveiselcelcarcinoom. Dit percentage hangt af van het aantal plekjes in één gebied, zoals het hoofd. Hoe meer plekjes iemand heeft, hoe groter de kans op huidkanker. Iemand met actinische keratose heeft ook een grotere kans op basaalcelcarcinoom.”

Wat zijn de behandelopties?

“De behandeling van actinische keratose richt zich op het aanpakken van de abnormale verhoorning van de toplaag. Wanneer je die verwijdert, groeit er een gezonde huidlaag voor terug. Die verwijdering kunnen we onder meer bereiken door het gebruik van een crème en door bevriezing. Relatief grote en harde plekken kunnen ook chirurgisch worden verwijderd. Daarnaast zijn er nog andere opties, te vinden op www.huidkanker.nl.

Als er op één gedeelte van het lichaam vijf of meer actinische keratosen zijn, is doorgaans het hele gebied -een deel van de schedel bijvoorbeeld- aangetast door zonschade. Dit moet dan in zijn geheel worden behandeld. Door adequaat te behandelen kunnen we ook de kans verkleinen dat actinische keratose zich ontwikkelt tot een vorm van huidkanker. Actinische keratose is een chronische ziekte vanwege de permanente dna-verandering door de zon en zal dus op den duur terugkomen. Geen enkele behandeling kan dit voorkomen.”

U heeft een AK-zorgprogramma ontwikkeld. Wat houdt dit in?

“Ik heb gemerkt dat er veel vragen leven onder patiënten. Het op maat gemaakte AK-zorgprogramma biedt hen digitale ondersteuning met antwoorden op alle vragen over actinische keratose gedurende de periode dat zij worden behandeld. Het digitale platform is een goede begeleiding voor iedereen met deze ziekte die zelf thuis gedurende enkele weken een zogenoemde topicale behandeling, bijvoorbeeld een chemocrème, gaat gebruiken.

Mensen krijgen daarnaast een beter begrip van hun aandoening en kunnen hiermee beter hun vragen formuleren richting de behandelende arts. Daarnaast krijgen zij handvaten over het gebruik en werking van de gestelde medicatie. Bovendien zijn patiënten dan meer geneigd om met preventie, en het zo veel mogelijk voorkomen van de terugkeer van actinische keratose, aan de slag te gaan.”

Wat kunnen we zelf doen?

“Het is altijd belangrijk om je eigen huid – en zeker ook die van kinderen- zo goed mogelijk te beschermen. Vermijd de zon, draag bedekkende kleding en eventueel een hoed. Daarnaast is het belangrijk om je altijd goed in te smeren met een zonnebrandcrème met factor 30. Controleer, ook als je actinische keratose hebt gehad, de huid goed op afwijkende plekjes.”

EFU-2020-0012

Next article