Home » Infectieziekten » Inzet bacteriofagen kan levens redden
Sponsored

De behandeling van bacteriële infecties met antibiotica wordt steeds moeilijker. Sommige bacteriën zijn inmiddels resistent tegen alle beschikbare middelen. Hierdoor kunnen patiënten soms niet meer geholpen worden.

Ard Struijs

dr. Ard Struijs

Intensivist Erasmus Medisch Centrum

“Het is een groeiend en groot probleem”, stelt dr. Ard Struijs, intensivist bij Erasmus Medisch Centrum. “Op de intensieve zorg waar ik werk, zien wij regelmatig patiënten met multiresistente bacteriën. Wij kunnen hen niet optimaal behandelen omdat de bacterie niet reageert op de verschillende antibiotica die wij voorhanden hebben. Uiteindelijk kunnen deze patiënten zo verzwakt raken dat ze overlijden. Dat zou je naar mijn mening in een aantal gevallen kunnen voorkomen door de inzet van bacteriofagen.”

 Wat zijn bacteriofagen?

“Een bacteriofaag, ook wel faag genoemd, is een virus en de natuurlijke vijand van bacteriën. Het bijzondere van een faag is dat deze, op het moment dat een bacterie muteert, ook kan veranderen. Bacteriën kunnen resistent worden, ook voor fagen.

Het bijzondere aan een faag is wel dat deze zich kan aanpassen op het moment dat een bacterie muteert. Dat is het grote verschil met een antibioticum. Op het moment dat een bacterie verandert, reageert het niet meer op dat antibioticum.”

Hoe werkt een faag?

“Er is voor iedere bacterie een faag die specifiek die ene bacterie bestrijdt. De faag herkent de structuur van de eiwitmantel van de bacterie en injecteert het eigen DNA in de bacterie.  Vanaf dat moment neemt de faag de bacterie over en wordt het een broedplaats voor nieuwe fagen. Zodra de bacterie vol is met fagen, knapt de wand open en komen ze vrij.

Hierna gaan zij op hun beurt op zoek naar andere bacteriën om die op dezelfde wijze te vernietigen. De faagtherapie richt zich uitsluitend op die ene kwaadaardige bacterie die bestreden moet worden en laat andere bacteriën met rust. Dat is een tweede verschil met antibiotica. Die vernietigen alle bacteriën, ook de bacteriën die wij mensen wel nodig hebben.”

Wanneer kunnen bacteriofagen worden ingezet?

“Naar mijn idee is het verstandig een faag in te zetten als andere middelen niet meer werken. Ik ben overtuigd dat wij hiermee in sommige gevallen levens kunnen redden. De Fagen kunnen immers bacteriën heel effectief en heel efficiënt bestrijden op het moment dat deze niet meer reageren op antibiotica.

Dat gebeurt overigens vaker dan je denkt. Toen ik twintig jaar geleden begon op de intensieve zorg was er af en toe een resistente bacterie. Nu is dat heel regelmatig het geval. Helaas kunnen wij op dit moment fagen nog niet inzetten.”

Waarom kunnen Nederlandse ziekenhuizen fagen nog niet toepassen?

“In Nederland zijn fagen, omdat ze mee veranderen met de bacteriën die zij bestrijden, nog niet als geneesmiddel geregistreerd. Momenteel is de eis dat een geneesmiddel aan het begin van het proces precies dezelfde samenstelling heeft als aan het eind van het proces.

Dat is bij fagen niet het geval. Dat is juist hun kracht. Er wordt, omdat ook organisaties als het RIVM het belang van bacteriofagen inzien, wel gewerkt aan een aangepast onderzoeks- en registratiesysteem voor fagen. Maar dat is er nu nog niet.”

Kunnen mensen al wel behandeld worden met fagen?

“In Nederland is het erg moeizaam. Ieder individu moet beoordeeld worden of hij of zij voldoet aan de voorwaarden van de behandeling met een niet geregistreerd geneesmiddel. Dat middel moet dan ook weer aan strenge voorwaarden voldoen.

Op dit moment kunnen mensen onder meer terecht in  het Oostblok waar bijvoorbeeld het Eliava Instituut in Tbilisi al meer dan honderd jaar ervaring heeft met de fagentherapie. Erasmus MC verwacht overigens volgend jaar een expertisecentrum voor moeilijk te behandelen infecties op te richten.”

Meer informatie over bacteriofagen is te vinden op www.bacteriofaag.info

Next article